Тең мүмкіндіктер мекені: Қазақстандағы инклюзивті теннис қалай жоғары жетістіктер спортына айналуда

Қазақстан теннис федерациясы (ҚТФ) бірнеше бейімдеу топтарынан басталған бастаманы санаулы жылдар ішінде ұлттық ауқымдағы жобаға айналдырды. Бүгінде бұл жай ғана жаттығу емес, тағдыр тәлкегімен спорттан тыс қалған мыңдаған жандардың болашағын қалыптастырып, жаңа әдістеме ұсынатын жүйелі мектеп.

Қазіргі таңда жоба Қазақстанның он аймағын қамтып отыр, ал Алматы қаласы оның басты инновациялық алаңы болып қала береді. Дәл осы жерде Inclusive Tennis Academy базасында ерекше экожүйе құрылды. Мұнда қажеттіліктері әртүрлі атлеттер бір кортта тоғысады.

Бағдарлама арбадағы теннис, пара-стэнд теннис (аяқпен ойнайтын физикалық ерекшелігі бар спортшылар үшін), сурдо-теннис және менталды даму ерекшеліктері бар жандармен жұмысты қамтиды. Өзге өңірлерде жоба әзірге арбадағы тенниске басымдық берсе, мегаполис тәжірибесі болашақта инклюзияны бүкіл ел көлемінде кеңейтуге негіз болмақ.

«Көзге көрінбейтін» диагноздан айқын нәтижелерге

Академияның ең күрделі әрі маңызды міндеттерінің бірі – менталды ерекшеліктері бар тәрбиеленушілермен жұмыс істеу. Бұл бағыт аутизм спектрінің бұзылуы (АСБ), Даун синдромы, сондай-ақ психо-сөйлеу дамуының іркілісі (ПСДІ) бар жандарды оңалту мен дамытуды көздейді.

«Үлкен спорт көбіне зейіні жоғары, тез үйреніп кететін «ыңғайлы» атлеттерді іздейді. Ал біз ешкім тәуекел ете бермейтін күрделі бағытты таңдадық. Қазақстанда менталды ерекшелігі бар ондаған мың адам тұрады. Олар үшін теннис – жай ғана дене шынықтыру емес, бұл әлеуметтену мен ішкі әлеуетін ашудың бірегей мүмкіндігі», – дейді ҚТФ Инклюзивті даму департаментінің кураторы Сергей Селиванов.

Мұндай атлеттерді жаттықтырудың дайын әлемдік жүйесі жоқ болғандықтан, жоба командасы авторлық әдістеме әзірледі. Бұл – жаттықтырушы әрі психолог, әрі тәлімгер бола отырып, әр шәкірттің қабілетіне қарай жүктемені бейімдейтін нәзік жұмыс.



Инклюзивті жүйе сәулетшілері

Академия арбадағы теннистің Қазақстанда ресми мәртебе алуына тікелей ықпал еткен сараптамалық орталыққа айналды. ҚТФ командасы әлемдік тәжірибеде ондаған жылдарды талап ететін жолды қысқа мерзімде жүріп өтті:

• Құқықтық негіз: Федерацияның қолдауымен спорттық нормативтер әзірленіп, бекітілді. Бұл арбадағы теннистің Министрлік пен Олимпиада комитетінің тізілімінде ресми аккредитациядан өтуіне мүмкіндік берді.
• Атлеттердің жаңа мәртебесі: Тәртіптің мемлекеттік деңгейде танылуы тарихи нәтиже берді – биылдан бастап үздік спортшылар Қазақстанның спорт шебері атағын ресми түрде ала алады.
• Тәжірибе экспорты: Қазақстандық модельдің тиімділігі соншалық, ол қазірдің өзінде көршілес Өзбекстан, Қырғызстан, Түркменстан және Әзірбайжан елдерінде қолданыла бастады.

Әлеуметтік сенім

Жобаның қажеттілігін сандар сөйлетеді: жуырда ғана өткен Inclusive Tennis Academy-ге қабылдау кезінде небәрі екі сағат ішінде 200-ден астам өтінім түсті. Нәтижесінде 97 жаңа қатысушы жаттығу процесіне кірісті.

Академияда білім алу толықтай тегін. Бұл – Қазақстан теннис федерациясы мен бас демеуші – KPMG компаниясының жүйелі жұмысының жемісі. Айта кетерлігі, компания қызметкерлері тек қаржылай емес, волонтер ретінде де атсалысып, әр тәрбиеленушінің өзін үлкен спорттық отбасының мүшесіндей сезінуіне жағдай жасауда.

Тең мүмкіндіктер мен әлеуметтік лифт

Академияның философиясы «тең – теңімен» принципіне негізделген. Мұнда жасқа шектеу қойылмайды; топтар атлеттердің физикалық және менталды мүмкіндіктеріне қарай құрылады.

«Бір алаңда жаңадан бастаушылар мен халықаралық жарыстарға дайындалып жүрген кәсіби спортшылар қатар жаттыға береді. Бұл спорттық кедергілерді жоятын нағыз шынайы инклюзия».

Маңыздысы, Академия мансаптық жолға да бағыт береді. Төртінші жыл айналысып жүрген екі тәрбиеленуші биыл жаттықтырушының көмекшісі болып жұмысқа орналасты. Сондай-ақ, ұлттық құраманың 10-нан астам мүшесі мемлекет пен демеушілерден стипендия алады. Бұл спорттың нақты әлеуметтік лифтке айналғанының дәлелі.



Жаһандық мақсаттар

Inclusive Tennis Academy бүгінде жоғары жетістіктер спортына бағыт алған. Жобаның мақсаты – ел намысын әлемдік ареналарда қорғайтын чемпиондарды тәрбиелеу.
 
Биылғы жоспарда: Virtus (менталды ерекшелігі бар атлеттер үшін) нұсқасы бойынша халықаралық додалар, пара-стэнд теннис бойынша чемпионаттар, Азия паралимпиада ойындары және әйгілі ITF Wheelchair Tennis Tour турнирлері бар. Бұл – Қазақстанды спортта шекара жоқ ел ретінде әлемге танытудың бірегей жолы.